Các tuyến vận tải biển toàn cầu ngày càng bị ảnh hưởng bởi các sự kiện địa chính trị và môi trường, khiến nhiều tàu thuyền và thủy thủ gặp rủi ro. Vì vận tải biển chiếm hơn 80% lượng hàng hóa vận chuyển, bất kỳ sự cản trở nào đối với tàu thuyền đều có thể tác động đáng kể đến chuỗi cung ứng.

Các sự kiện gần đây tại các tuyến vận tải biển quan trọng đã làm dấy lên lo ngại về an toàn tàu thuyền, khi các tàu thương mại bị tấn công ở eo biển Hormuz. Sau khi số vụ việc ngày càng gia tăng, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế đã đưa ra tuyên bố nhắc lại rằng tàu thuyền và thủy thủ đoàn “phải được bảo vệ khỏi ảnh hưởng của căng thẳng địa chính trị rộng lớn hơn”.

Mặc dù tự do hàng hải là nguyên tắc cơ bản của luật hàng hải, các nhà khai thác không thể đảm bảo an toàn cho tàu thuyền trước những rủi ro và mối đe dọa ngày càng gia tăng. Lãnh đạo các tổ chức vận tải biển và logistics tiếp tục xem xét các công nghệ và phương pháp mới để giúp đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và thủy thủ, đồng thời giảm thiểu sự gián đoạn chuỗi cung ứng.

Rủi ro và mối đe dọa toàn cầu đối với tàu thuyền

Trong khi các cuộc tấn công mạng nhằm vào tàu thuyền vẫn là mối lo ngại toàn cầu, các rủi ro và mối đe dọa vật lý đối với tàu thuyền cũng ngày càng trở nên phức tạp. Vì vận tải biển vẫn là một thành phần cơ bản của chuỗi cung ứng, việc tàu thuyền bị xâm phạm có thể gây ra những tác động kinh tế và xã hội sâu rộng.

Dưới đây là một số rủi ro và mối đe dọa hàng đầu đối với tàu thuyền tại cảng và trên biển:

Căng thẳng chính trị: Căng thẳng địa chính trị tại các tuyến vận tải biển quan trọng đã làm gia tăng rủi ro cho các tàu thuyền đi qua những khu vực này. Đã có những vụ tấn công tàu thuyền, cả cố ý và vô ý, trong các đợt leo thang căng thẳng khu vực.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan: Biến đổi khí hậu toàn cầu đã góp phần làm gia tăng các hiện tượng thời tiết bất lợi, có khả năng gây thiệt hại cho các tàu thuyền trên biển. Các nhà lãnh đạo ngành logistics cho biết những tình huống từng chỉ xảy ra riêng lẻ nay đang trở nên phổ biến hơn .

Cướp biển: Một số khu vực vận chuyển hàng hải trọng điểm đã trở thành điểm nóng, với các nhóm tội phạm lên tàu để cướp tài sản hoặc bắt giữ tàu để đòi tiền chuộc. Các báo cáo cho thấy mặc dù số vụ việc vẫn ổn định, nhưng thiệt hại do cướp biển gây ra có thể rất lớn.

Tịch thu: Các chủ thể nhà nước và phi nhà nước có thể tịch thu tàu thuyền một cách bất hợp pháp, gây nguy hiểm cho các tàu đang hoạt động và thủy thủ đoàn của chúng. Các nhóm tịch thu tàu thường sử dụng sự kiện này như một đòn bẩy để thúc đẩy mục tiêu của họ.

Sự gián đoạn tại cảng: Các sự cố tại cảng, chẳng hạn như hỏa hoạn, thời tiết khắc nghiệt hoặc phá hoại, có thể gây hư hại cho các tàu đang neo đậu. Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) đã gọi sự gián đoạn tại cảng là “thường xuyên” trong Báo cáo Đánh giá Vận tải Hàng hải năm 2025 của họ .

Các công nghệ và phương pháp mới nổi nhằm tăng cường khả năng bảo vệ tàu thuyền.

Tàu thuyền là huyết mạch của ngành hàng hải, do đó việc bảo vệ chúng càng trở nên quan trọng hơn đối với các ngành công nghiệp trọng yếu và chính phủ các quốc gia nhằm đảm bảo sự thịnh vượng bền vững. Tuy nhiên, các hoạt động hàng hải ngày càng trở nên phức tạp do những rủi ro và mối đe dọa toàn cầu đối với tàu thuyền và thủy thủ đoàn.

Để giúp giảm thiểu sự cố và bảo vệ chuỗi cung ứng, ngày càng nhiều nhà khai thác đang chuyển sang sử dụng các công nghệ mới nổi và các phương pháp tiếp cận sáng tạo để tăng cường khả năng bảo vệ tàu thuyền.

1. Hệ thống camera hàng hải tiên tiến

Duy trì khả năng quan sát tối đa là yếu tố quan trọng nhất giúp bảo vệ tàu thuyền cả ở cảng và trên biển. Ngày càng nhiều nhà quản lý cảng, nhà điều hành logistics và chủ hàng thương mại đang tận dụng những tiến bộ trong công nghệ camera để giúp lấp đầy những khoảng trống nơi tàu thuyền dễ bị tổn thương trước các rủi ro và mối đe dọa.

Các hệ thống giám sát bờ biển tiên tiến sử dụng camera bền chắc với độ phóng đại cao và quang học nhiệt để giúp duy trì khả năng quan sát trong những điều kiện khó khăn nhất. Khả năng quan sát mở rộng này có thể giúp tăng cường khả năng phát hiện và ứng phó với nhiều thách thức tại cảng và bờ biển, từ việc giảm thiểu sự xâm phạm của tàu thuyền đến bảo trì dự đoán.

Việc tích hợp phân tích video có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống camera có thể giúp đáp ứng nhanh chóng các rủi ro và mối đe dọa đang ngày càng gia tăng đối với tàu thuyền, cho phép học hỏi và cảnh báo về các hoạt động bất thường, đồng thời xác định rủi ro nhanh chóng và chính xác hơn. Công nghệ này đóng vai trò là thành phần tiên phong trong việc bảo vệ tàu thuyền khỏi những thách thức hiện tại.

2. Điều hướng thông minh

Trong bối cảnh vùng biển ngày càng trở nên bất ổn do căng thẳng địa chính trị và nạn cướp biển gia tăng, việc tìm kiếm tuyến đường hàng hải an toàn là vô cùng quan trọng để bảo vệ tàu thuyền. Các nền tảng định vị thông minh sử dụng dữ liệu thời gian thực từ các thiết bị khác để giúp lập kế hoạch và điều chỉnh tuyến đường, luôn đặt sự an toàn lên hàng đầu.

Trong bối cảnh việc đưa ra quyết định dựa trên thông tin đầy đủ hơn đã trở thành yếu tố then chốt trong hoạt động, các hệ thống định vị thông minh có thể hỗ trợ các chuyến đi an toàn trong những tình huống mà điều kiện có thể thay đổi nhanh chóng. Các nền tảng này có thể sử dụng dữ liệu từ camera trên tàu, báo cáo sự cố, dữ liệu định vị và thị giác máy tính để giúp phân tích và vạch ra tuyến đường an toàn nhất.

3. Thiết bị an toàn đeo trên người cho phi hành đoàn

An toàn của thủy thủ đoàn cũng quan trọng đối với việc bảo vệ tàu như chính con tàu vậy, bởi vì họ là những người điều khiển và vận hành tuyến đường. Trong trường hợp thủy thủ đoàn phải di chuyển qua các khu vực bị ảnh hưởng bởi căng thẳng chính trị hoặc điểm nóng cướp biển, camera đeo trên người giúp đội hỗ trợ nắm bắt tình hình có thể cho phép phản ứng nhanh chóng và chính xác hơn đối với các sự cố.

Các thiết bị như camera đeo trên người và nút báo động khẩn cấp có thể giúp các đội hỗ trợ nắm được thông tin ở mọi giai đoạn hành trình của tàu, cho phép phản ứng kịp thời hơn trong trường hợp xảy ra sự cố an toàn. Dữ liệu từ phần cứng cũng có thể cung cấp cho thủy thủ đoàn những hiểu biết sâu sắc hơn về chuyến đi, giúp liên tục tối ưu hóa các hoạt động hải quân về cả an ninh và năng suất.

4. Phân tích dữ liệu có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo

Dữ liệu là xương sống của các ngành công nghiệp thủ công, cung cấp thông tin chi tiết về hoạt động để đưa ra quyết định tốt hơn. Môi trường an ninh hàng hải hiện nay cần dữ liệu hơn bao giờ hết để giúp đảm bảo an toàn cho tàu thuyền, từ tối ưu hóa tuyến đường đến bảo trì dự đoán.

Các nền tảng phân tích dữ liệu hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo có thể tận dụng dữ liệu từ nhiều hệ thống an ninh tàu biển khác nhau để xử lý và phân tích, từ đó giúp các chuyến đi an toàn và hiệu quả hơn. Dữ liệu về thủy thủ đoàn và tàu được đưa vào các nền tảng phân tích có thể hỗ trợ mọi hoạt động, từ việc xếp dỡ hàng hóa hiệu quả đến các cuộc diễn tập khẩn cấp.

5. Mô phỏng huấn luyện

Cuối cùng, việc ứng phó hiệu quả với các tình huống khẩn cấp trên tàu đòi hỏi kinh nghiệm để đảm bảo an toàn. Thông thường, các thành viên thủy thủ đoàn có thể không hiểu rõ toàn diện những việc cần làm trong các tình huống cụ thể vì họ chưa từng trải qua chúng trực tiếp.

Ngày càng nhiều chủ tàu áp dụng các chương trình huấn luyện thực tế tăng cường (AR) để mô phỏng các tình huống tiềm tàng một cách thực tế hơn. Việc huấn luyện thủy thủ đoàn có thể bao gồm các mô phỏng thực tế hơn về các quy trình khẩn cấp hoặc hoạt động tàu hiệu quả.

Tìm kiếm giải pháp cho an toàn hàng hải

Trước những rủi ro và mối đe dọa hàng hải ngày càng gia tăng về số lượng và mức độ tinh vi, các công nghệ và phương pháp mới trong bảo vệ tàu thuyền đã trở thành một khía cạnh cốt lõi trong chiến lược hoạt động của các tổ chức logistics trên toàn thế giới.

Nhiều nhà khai thác đang tận dụng những tiến bộ trong khả năng phần cứng và phần mềm để tăng cường an toàn tàu biển, thích ứng với bối cảnh an ninh hàng hải luôn thay đổi và giúp giảm bớt áp lực lên chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh chủ động đang nhanh chóng trở thành chìa khóa để bảo vệ tàu biển thành công, công nghệ và các phương pháp dựa trên dữ liệu có thể là giải pháp mà các chủ hàng cần để giúp giải quyết các thách thức tại cảng và trên biển.

Nguồn: marineinsight.com